Akıllı su yönetimi: tarım işletmeleri için yeni fırsatlar

Özbekistan su kaynakları sınırlı bir ülke. Tarım, ormancılık ve balıkçılık 2024’te GSYH’nin yaklaşık %18’ini oluşturdu (Dünya Bankası); tatlı su çekiminin ise yaklaşık %90’ı tarıma gidiyor (Dünya Bankası, 2022). Bu yüzden su tasarrufu, tarım işletmelerinin sürdürülebilir gelişimi için temel görevlerden biri.

Akıllı su yönetimi neden önemli?

İklim değişikliği, artan su talebi ve azalan kaynaklar karşısında her litre değerli. Özbekistan Su Sektörü Geliştirme Konsepti (2020–2030) tahminine göre 2050’ye kadar 2020’ye kıyasla Siriderya’nın akışı %5, Amuderya’nınki ise %15’e kadar azalacak (Asya Kalkınma Bankası). Ülkenin suyunun büyük kısmı bu iki nehirden geliyor — bu da çiftçiler için ek bir zorluk.

Hangi teknolojiler su tasarrufuna yardımcı olur?

• Akıllı sulama sistemleri. Toprak nem sensörleri bitkinin ne zaman ve ne kadar suya ihtiyaç duyduğunu belirler, sistem suyu kendisi ayarlar — israf ve kayıp azalır.
• Su sayaçları. IWMI’nin (Uluslararası Su Yönetimi Enstitüsü) geliştirdiği düşük maliyetli Smartstick, kanaldan tarlaya ne kadar su aktığını anlık gösterir. Özbekistan’daki denemelerde suyun hassas ölçülmesini, ücretin gerçek hacme göre belirlenmesini ve anlaşmazlıkların azalmasını sağladı (IWMI). CGIAR verilerine göre su ölçüm araçlarını 360 bin hektarda üretim yapan 8 bin çiftçi kullanıyor.
• Suyun yeniden kullanımı. Suyu arıtıp yeniden kullanmak ve yağmur suyunu toplamak doğal kaynaklar üzerindeki yükü azaltır ve kârlılığı artırır.

Tarım işletmelerine ekonomik faydası nedir?

Akıllı su yönetimine yatırım yalnızca çevreyle ilgili değil. Bitki suyu doğru zamanda ve doğru miktarda aldığında su ve pompa elektriği giderleri düşer, aşırı sulamanın yol açtığı tuzlanma ve verim kaybı önlenir.

Devlet ve uluslararası kuruluşlar ne yapıyor?

Özbekistan Su Sektörü Geliştirme Konsepti (2020–2030) akıllı teknolojilerin yaygınlaştırılmasını, sulama sistemlerinin yenilenmesini ve enerji verimliliğinin artırılmasını kapsıyor. IWMI gibi uluslararası kuruluşlar bölgedeki su kıtlığı sorununu çözmeye yardımcı teknolojiler üzerinde çalışıyor.

Bu teknolojileri nerede görebilirsiniz?

AgroPro Expo 2027, 2–4 Mart tarihlerinde Semerkant’taki SOF Expo’da düzenlenecek. Fuarın bölümleri arasında tarım teknolojileri, tarım makineleri ve sulama sistemi ekipmanları var — çiftçiler ve tarım işletmeleri yeni çözümleri görüp üreticilerle doğrudan tanışabilecek. Ayrıntılar fuar sayfasında.